Karahumma olarak da bilinen tifo, Salmonella typhi bakterisinin neden olduğu ve yüksek ateş, güçsüzlük, mide ağrısı, baş ağrısı, iştah kaybı ve bazen de döküntü gibi belirtiler gösteren ciddi bir hastalıktır.1

Nedir

Halk arasında karahumma olarak bilinen tifo, Salmonella typhi bakterisinin neden olduğu ve yüksek ateş, güçsüzlük, mide ağrısı, baş ağrısı, iştah kaybı ve bazen de döküntü gibi belirtiler gösteren ciddi bir hastalıktır. Bu bakteri enfeksiyonu, tedavi edilmediği takdirde hastaların %30’unda ölüme yol açar. Dünyada her yıl 21 milyon kişinin tifoya yakalandığı ve yaklaşık 200 bin kişinin hastalık nedeniyle öldüğü bilinmektedir.1

Belirtiler

Tifo, bakterinin bulaştığı gıda veya suyun tüketiminden 5 ila 21 gün sonra belirtilerin başladığı ateşli bir hastalıktır. Hastaların çoğunda ateşin yanı sıra karın ağrısı ve titreme görülür. Hastalığın ilk haftasında ateş, ikinci haftasında karın ağrısı görülür, ayrıca gövde/karında döküntü gözlenebilir. Üçüncü haftada karaciğer ve dalak büyümesi, bağırsakta kanama ve delinme meydana gelebilir. Bunun dışında özellikle baş ağrısı olmak üzere sinir sistemi belirtileri, öksürük, eklem ve kas ağrıları görülebilir.4

Komplikasyonlar

Tifonun başlıca komplikasyonları; bilinç değişikliği, uzamış ateş, organ fonksiyon bozuklukları, bağırsakta kanama, delinme, karın zarı iltihabı, septik şok ve ensefalopatidir.3,4

Bulaşma

Hastalık genellikle bakterinin bulaştığı gıda veya su yoluyla bulaşır. Tifoya yakalanan bazı kişiler de “taşıyıcı” olarak hastalığı diğer kişilere yayabilirler.1

Korunma Yolları

Tifo hastalığından korunmada iki temel eylem vardır:2

Riskli yiyecek ve içeceklerden kaçınmak;2

Riskli yiyecek ve içeceklerden kaçınmak kişiyi aynı zamanda yolcu ishali, kolera, dizanteri, Hepatit A gibi hastalıklardan da korur.

İçme suları ya güvenli kapalı pakette olmalı ya da içmeden önce kaynatılmalıdır. Kapalı suların karbonatlı olanı karbonatsız olanlara göre daha güvenlidir. Buzlar kapalı sularla hazırlanmamışsa ya da nasıl hazırlandığı bilinmiyorsa içeceklerde kullanılmamalıdır. Yiyecekler taze ve çok iyi pişmiş olmalıdır.

Meyve ve sebzeler yıkanıp soyulmadan tüketilmemelidir. Özellikle salata malzemesi sebzeler temiz sularla çok iyi yıkanmalıdır (KAYNAT, PİŞİR, SOY YA DA UNUT GİTSİN). Sokak satıcılarından yiyecek veya içecek satın alınmamalıdır. Birçok seyahat eden kişi sokak satıcılarından alınan yiyeceklerle hastalanmaktadır.

Eller sık sık su ve sabunla yıkanmalıdır. Su ve sabun bulunamıyorsa alkol bazlı el dezenfektanları kullanılmalıdır.

Tifo hastalığına karşı aşılanmak;2

Dünya Sağlık Örgütü “Tifo aşısının, tifo hastalık riskinin yüksek olduğu endemik bölgelerde 1 aydan fazla kalacak kişilere önerilebileceğini beyan etmektedir.

Aşılamanın yolculuktan en az 7-10 gün önce tamamlanmış olması gerekir. Ancak tifo, aşı ile %100 önlenebilir bir hastalık olmayıp, Dünya Sağlık Örgütü’ne göre aşının etkinliği aşı yapıldıktan 1,5 yıl sonra ortalama %72’dir. 3 yıl sonra ise ortalama etkinlik % 50’dir. Bu nedenle gerektiğinde 3 yıl sonra aşı tekrarlanmalıdır.

Referanslar

İlginizi Çekebilir